Η επιθετική συμπεριφορά των παιδιών στο σπίτι και στο σχολείο (Β΄ μέρος)

Σε προηγούμενο άρθρο αναφέραμε τα αίτια της επιθετικής συμπεριφοράς και σε ποιες περιπτώσεις αυτή μπορεί να είναι αποτελεί μέρος του αναπτυξιακού σταδίου στο οποίο βρίσκεται το παιδί ή να είναι αποτέλεσμα εξωγενών παραγόντων (π.χ έλλειψη σαφών ορίων και κανόνων).

Με ποιους τρόπους μπορούμε να παρέμβουμε στις επιθετικές συμπεριφορές των παιδιών;

Η βία φέρνει βία: 

Η σωματική τιμωρία κάθε άλλο μπορεί να μειώσει την εμφάνιση των επιθετικών συμπεριφορών: Όταν οι γονείς τη χρησιμοποιούν «για να μάθει το παιδί να συμπεριφέρεται σωστά» ή «για να μην χτυπάει», το μήνυμα το οποίο λαμβάνουν τα ίδια τα παιδιά είναι ότι τελικά «με το ξύλο μπορώ να επιβάλλω αυτό που θέλω». Σε κάθε περίπτωση οι επιθετικές συμπεριφορές δεν μειώνονται με αυτό τον τρόπο και βεβαίως δεν εμφανίζονται οι επιθυμητές και οι κοινωνικά αποδεκτές. Η συμπεριφορά των γονέων διαδραματίζει σπουδαίο ρόλο στην εμφάνιση ή μη μιας συμπεριφοράς : Αν οι γονείς εμφανίζουν επιθετικές συμπεριφορές οποιουδήποτε είδους (σωματική, ψυχολογική, λεκτική κ.λ.π) είτε προς τα παιδιά, είτε μεταξύ τους , είτε προς τρίτους, τα παιδιά θα μιμηθούν και θα εμφανίσουν τις αντίστοιχες συμπεριφορές στα κοινωνικά πλαίσια στα οποία θα βρεθούν. Επομένως, σε περιπτώσεις που οι επιθετικές συμπεριφορές δεν είναι αποτέλεσμα αναπτυξιακών δυσκολιών ή απόρροια ψυχοπαθολικών διαταραχών, οι γονείς θα πρέπει πρώτα να αξιολογήσουν το δικό τους τρόπο συμπεριφοράς και διαχείρισης των κοινωνικών καταστάσεων πριν προσπαθήσουν ν΄αλλάξουν τον τρόπο συμπεριφοράς των παιδιών τους. Αντί για ξύλο ή φωνές  εφαρμόστε ένα συστηματικό και ξεκάθαρο σύστημα αμοιβών και συνεπειών στο οποίο συμμετέχουν όλα τα μέλη της οικογένειας.

Αυτό σημαίνει ότι:

1)       Πρέπει να αποφασίσετε τι είναι πιο σημαντικό, ενοχλητικό ή δυσλειτουργικό  στη συμπεριφορά του παιδιού σας και να απαντάτε σε αυτό και όχι ανεξαιρέτως στα πάντα.

2)       Πρέπει να έχετε σαφείς και ξεκάθαρους κανόνες στο σπίτι για πράγματα που αφορούν την ασφάλεια των παιδιών, τη ρουτίνα τους, την τάξη κ.λπ. Αυτοί οι κανόνες πρέπει να είναι γνωστοί, σταθεροί και να είναι λογικοί.

 

Σημαντικό γεγονός στη ζωή του παιδιού

Ένα σημαντικό γεγονός στη ζωή του παιδιού (διαζύγιο, θάνατος αγαπημένου προσώπου, γέννηση αδελφού, είσοδος στο σχολείο κ.λ.π) μπορεί να προκαλέσει αναστάτωση και να αποδιοργανώσει το παιδί. Η περίοδος της προσαρμογής στα νέα δεδομένα, ποικίλει και μπορεί να διαρκέσει έως και 6 μήνες. Αν οι αντιδράσεις του παιδιού και η αλλαγή της συμπεριφοράς του γίνονται εντονότερες και διαρκούν, τότε οι γονείς θα πρέπει να διερευνήσουν περισσότερο την κατάσταση με τη βοήθεια ενός ειδικού.

Ζητάμε βοήθεια από τους ειδικούς-συνεργαζόμαστε με το σχολείο

Η προβληματική επιθετική συμπεριφορά ενός παιδιού είναι αυτή που διαρκεί πολύ καιρό (μήνες, χρόνια), περιέχει τα στοιχεία της παράλογης εχθρότητας του μίσους και της εκδίκησης ή της σκληρότητας απέναντι στους άλλους ανθρώπους (ή τα ζώα) και δεν ελέγχεται εύκολα από το παιδί, σε σημείο που δεν μπορεί να σταματήσει να προκαλεί πόνο στους γύρω του, καθώς και στον εαυτό του, καμιά φορά. Σε αυτή την περίπτωση οι γονείς θα πρέπει να απευθύνονται σε ειδικούς (παιδοψυχίατρο, ψυχολόγο) οι οποίοι θα αξιολογήσουν τις δυσκολίες του παιδιού και θα παρέμβουν όχι μόνο σε αυτές αλλά και πιθανόν σε δυσκολίες που αφορούν όλη την οικογένεια. Οι εκπαιδευτικοί είναι από τους πρώτους αντικειμενικούς παρατηρητές της συμπεριφοράς των παιδιών, συνεπώς η συνεργασία του σχολείου ,των γονιών και των ειδικών που θα παρέμβουν στις δυσκολίες του παιδιού κρίνεται σημαντική και απαραίτητη.

Στεργιανή Γ. Μαντζιούρα
Ψυχολόγος
Επιστημονικά Υπεύθυνη
Κέντρου Παιδιού & Οικογένειας – ΚΕ.Ψ.Υ.Π.Ο Αταλάντης